X
تبلیغات
رایتل

فرهنگ رسانه

فصلنامه تحلیلی و پژوهشی ارتباطات اجتماعی

دوشنبه 16 دی‌ماه سال 1387 ساعت 07:38 ب.ظ

مقصر اصلی در ترویج الگوهای غلط غذایی کیست؟

 

رسانه‏ها مکلفند با بررسی موشکافانه آنچه که در پیرامون و درون جامعه روی می‏دهد، آن دسته از عناصر بینشی یا الگوهای رفتاری که علی‏رغم هنجار گونه بودن، دارای پیامدهای منفی برای استمرار حیات اجتماعی هستند را شناسایی و با برخوردی هوشمندانه، ضمن تبیین قبح و تبعات منفی آنان، الگوهای فرهنگی مناسب با پیامدهای مثبت و در راستای تداوم حیات پویا جامعه را ترویج نمایند.

بدین منوال است که دامنه فعالیت رسانه‏ها، با نگاهی کل‏نگرانه و فارغ از زمینه تخصصی ایشان، به تمای لایه‏های اجتماعی تسری می‏یابد، به نحوی که جامعه از این نهاد خودساخته خویش، انتظار دارد.

گستره موضوعی «سلامت اجتماعی»، در هر دو بعد روانی و جسمی نیز یکی از همان حوزه‏هایی است که رسانه‏ها به شکل‏های گوناگون به آن می‏پردازند. فرآیند رسانه‏ای آنها چه در قالب روش‏های معمول گزارشی، خبری و تحلیلی باشد و چه به صورت آگهی و تبلیغات، طرح‏ریزی و ارائه ‏گردد، در هر صورت، متضمن ایفای نقش رسانه‏ها در حفظ و پویایی سلامت اجتماعی خواهد بود.

ترویج الگوهای بینشی و رفتاری مصرف مواد غذایی سالم و با کیفیت که ارتباط مستقیم با سلامت افراد و جامعه دارد، به طور مداوم دست مایه فرآیندهای رسانه‏ای قرار می‏گیرد. اما برخی کارشناسان و صاحب‏نظران علوم تغذیه معتقدند؛ دقت نظر کافی بر تدوین و انتخاب پیام‏هایی که بدین روش ترویج می‏گردند، وجود ندارد. این کارشناسان همچنین معتقدند، رویکرد «غذای سالم» و «تغذیه مناسب» مبتنی بر روش‏های علمی، در برنامه‏های اطلاع‏رسانی انواع رسانه‏ها دیده نمی‏شود و در این میان بخش عمده‏ای از قصورهای رخ داده در مفهوم کلی «تغذیه مناسب» را متوجه رسانه‏ها می‏دانند.

با توجه به انتقادهای زیادی که از سوی این گروه از کارشناسان تغذیه به رسانه‏ها مطرح می‏گردد، برآن شدیم در این شماره از«فرهنگ‏رسانه» و قبل از پرداختن به طرح باید و نبایدهای این حوزه مفهومی، با یکی از صاحب‏نظران دانش ارتباطات به گفتگو بنشینیم تا نظر وی را در خصوص موضوع نیز جویا گردیم.

«دکتر علی گرانمایه‏پور» استاد دانشگاه و دانش‏آموخته رشته علوم‏ارتباطات اجتماعی و صاحب‏نظر در امور رسانه‏ها، به پرسش‏های «فرهنگ‏رسانه» این‏گونه پاسخ می‏دهد:

گفتگو با دکتر علی گرانمایه‏پور، متخصص علوم ارتباطات اجتماعی و استاد دانشگاه 

منبع: فصلنامه تحلیلی و پژوهشی فرهنگ رسانه/شماره3/تابستان1387 


ادامه مطلب

دوشنبه 16 دی‌ماه سال 1387 ساعت 07:28 ب.ظ

تأمین یا تهدید سلامت جامعه

گفتگو با دکتر سید ضیاءالدین مظهری- متخصص تغذیه و مدیر گروهتغذیه واحد علوم و تحقیقات

تغذیه، از نیازهای اساسی و اولیه بشر تلقی می‌شود؛ چرا که از آغازین لحظه شکل‌گیری حیات، شروع و در تمامی مسیر زندگی ادامه داشته و در هر برهه‌ای از مقاطع زندگی و بالندگی جسم و جان بستگی به نوع، کیفیت، تنوع و تعادل خود، اثرات متفاوتی را اعمال می‌نماید که این می‌تواند بسیار سازنده و یا بر‌عکس بسیار مخرب و بیماری‌زا باشد. لذا تغذیه سالم، باعث حفظ سلامتی جسمی انسان شده و در نهایت انسانی که از دیدگاه کالبدی، سالم است، قطعاً می‌تواند روح و روانی سالم داشته باشد.»

این بخشی از سخنان رییس سابق انجمن تغذیه ایران است که در خصوص یکی از بدیهی‏ترین نیازهای فطری انسان بیان شده است. اما از سوی دیگر با توسعه فن‏آوری و ارتقاء مهارت انسان در فرآوری متنوع در محصولات غذایی، طیف وسیعی از تولیداتی را در پیش روی آحاد بشر قرار داده که او را مکلف به «انتخاب» نموده است.

در عصر کنونی، غذا دیگر به معنای «قوت لایموت» منظور نظر نیست، بلکه محملی است که به واسطه آن، بشر به غریزه تنوع طلبی خویش توجه کرده و در پی ارضا این حس خداداد است.

در این میان، در صورتی که انسان بتواند از بین محصولات متنوع غذایی که در پیش رو دارد، مناسب‏ترین را گزینش نماید؛ سلامتی خود را تأمین کرده، در غیراین صورت به دست خود، زمینه سقوط به ورطه انواع مخاطرات را فراهم کرده است. از این رو ارتقاء میزان آگاهی‏های مصرف‏کنندگان از کیفیت و آثار تبعی مواد غذایی، بی‏شک موجب حفظ سلامتی افراد و درنهایت جامعه خواهد شد.

دکتر سید ضیاءالدین مظهری، متخصص تغذیه، استاد دانشگاه و مدیر گروه تغذیه واحد علوم و تحقیقات تهران برای تشریح این مفهوم با «فرهنگ‏رسانه» به گفتگو نشسته است که در ادامه از نظرتان می‏گذرد:   

منبع: فصلنامه تحلیلی و پژوهشی فرهنگ رسانه/شماره3/تابستان1387 


ادامه مطلب

شنبه 9 آذر‌ماه سال 1387 ساعت 01:37 ب.ظ

نهضتی‌ برای جامعه سالم

 یادداشت مدیر مسئول فصلنامه فرهنگ رسانه 

در سومین شماره آن

به تأیید تمامی کارشناسان و صاحب‌نظران، مهمترین بخش سرمایه اجتماعی، نیروی انسانی است. بدین سبب بخش عمده‏ای از رویکردهای اجتماعی به سوی تأمین امنیت، رفاه و تقویت توان روحی و جسمی آحاد جامعه هدایت می‌شود. این اهمیت از آنجایی شکل می‌گیرد که اساساً انسان، اجتماع را شکل می‌دهد تا از این راه و با تجمیع تمام توانایی خود و دیگران، آنچه را که به تنهایی نمی‌تواند کسب نماید، بدست آورد و در این مسیر، زندگی پایدار سرشار از امنیت، سلامت و رفاه داشته باشد. سلامت جسمی و روحی، بازده انسان را برای بکارگیری مهارت‌ها و دانش در راه انجام صحیح نقش اجتماعی که برعهده دارد، می‌افزاید. جامعه سالم متشکل از مجموعه انسان‏های سالمی است که هم از منظر جسمی و از هم از دیدگاه روانی در سلامتی کامل به سر می‌برند. در این جامعه، امنیت، شادابی؛ طراوت، پویایی و... قابل رؤیت است.

نیاز انسان به غذا آنقدر بدیهی است که در بدو تولد و بعد از اولین تنفس، به جستجوی غذا می‌پردازد. کاووشی که تا آخرین روز حیات او ادامه می‏یابد. وی در دوره‌های زندگی خود، به غذاهای مختلفی نیاز دارد که متناسب با شرایط مختلف زندگی، تغییر می‌یابند. اما تغذیه‌سالم، دنیای دیگری دارد. تغذیه‌سالم فقط به معنای خوردن برای زنده ماندن نیست. تغذیه‌سالم، یعنی چه چیزی را چگونه، با چه انگیزه و در چه زمان و مکانی باید خورد تا حیاتی امن، سالم، شاداب و پویا داشت.

هرچند که تأمین غذای فردی مستقیماً برعهده خود شخص است، اما تأمین تغذیه‌سالم بر عهده جامعه قرار دارد. جامعه مکلف است با تأمین مواد غذایی سالم، برنامه تغذیه هدفمندی را نیز به مورد اجرا گذارد و در این راه امنیت غذایی را فراهم آورد. «امنیت غذایی» در تعریفی جهانی، به مفهوم دسترسی همه مردم، در تمام اوقات به غذای کافی برای داشتن یک زندگی سالم است و بر سه محور «موجود بودن غذا»، «دسترسی به غذا» و «پایداری در دریافت غذا» تأکید دارد. درواقع همان برنامه تکلیفی جامعه است که امنیت‌غذایی را ایجاد و پایدار کند تا در این راه، سلامت نیروی کار به عنوان عامل کلیدی در توسعه اقتصادی حفظ گردد. هرگونه تهدیدی علیه امنیت غذایی، به منزله افت نیروی جسمی و فکری اعضا جامعه تلقی و توسعه پایدار را با چالش روبرو می‌سازد. اما در تحقق تغذیه سالم، مؤلفه دیگری هم نقش دارد.

براساس بررسی‌های انجام شده، هم‌اکنون در کشور ما، روند شیوع بیماری‏های مزمن، هشداردهنده است. چاقی و اضافه وزن به نحوه چشم‌گیری در حال رشد است که خود زمینه‏ساز بروز بیماری‏های قلبی و عروقی، دیابت و انواع سرطان‏هاست که از دلایل عمده بروز این شرایط، رواج یافتن الگوی‏های مصرف ناصحیح و رفتارهای نامطلوب غذایی است.

از طرف دیگر، پژوهش‏ها نشان می‌دهد؛ از مواد غذایی محدود موجود در سبد غذایی خانواده نیز استفاده مناسبی نمی‌شود. بنابراین می‌توان نتیجه گرفت که تنها دسترسی اقتصادی به منابع غذایی، لزوماً استفاده مناسب و بهینه از منابع موجود در خانواده را تأمین نمی‌کند؛ بلکه مسئله مهم، سازگار نمودن شیوه نگرش و عادت رفتاری غذا خوردن با الگوهای صحیح است. این به معنی نیاز به ارتقاء نگرش و بینش مردم و افزایش میزان سوادتغذیه‏ جامعه در کنار تأمین امنیت غذایی است.

متأسفانه علی‌رغم حضور سازمان‌ها و نهادهای متعدد در عرصه بهداشت و فرهنگ، میزان سوادتغذیه‌، وضعیت مطلوبی ندارد. به واقع نحوه نگرش برنامه‌ریزان و سیاست‌گذاران این عرصه به مقوله فرهنگ و سوادتغذیه‌، نگاهی دولت‌محورانه است. در این میان با تعیین انحصار درتکلیف برای تعدادی دستگاه خاص، امکان ایجاد فضای تعامل‌گرایانه با جامعه و سایر نهادهای ذیصلاح اجتماعی، محدود شده است که به نوبه خود، جریان توسعه و بهبود را با کندی مواجهه می‌سازد.

بدین ترتیب به نظر می‌رسد؛ امر توجه به ارتقاء سوادتغذیه‏ از یک‌سو به همکاری وتعامل بین تمامی نهادهای رسمی و اجتماعی نیازمند بوده و از سوی دیگر، جریان آموزش باید بر اساس نتایج به روز علمی و منطبق با آخرین دست‌آوردهای این حوزه باشد. در این میان نیز ضروری است ضمن ارائه راهبردهای فراگیر و مستمر آموزشی، نسبت به هدایت و اصلاح بینش اعضاء جامعه نیز اقدامی صورت گیرد. بدین دلیل که یکی از مهمترین عوامل شکل‏دهنده الگوی غذایی جامعه، مجموعه نگرش‌ها، عادات و فرهنگ تغذیه‏ای افراد آن جامعه است که از بدو تولد و در درون خانواده شکل می‏گیرد. این جریانی است که براساس فرآیند جامعه‌پذیری، ادامه می‌یابد.

مهمترین نهادی که می‌تواند در اصلاح نگرش‌ها، حضوری مؤثر داشته و در کنار سایر نهادهای مسئول، به نهضت ارتقاء سوادتغذیه‌ جامعه، جامه عمل بپوشاند، رسانه‌های ارتباط جمعی هستند. اینان با بهره‌گیری از اعتماد مخاطب، می‌توانند در افزایش میزان پذیرش جامعه برای تغییر در رفتار و بینش مرتبط با الگوهای غذای مؤثر واقع شوند. از سوی دیگر نیز کارشناسان، پژوهشگران، مسئولان و دستگاه‌های اجرایی نیز برای دستیابی به توده مردم، باید ازرسانه‌ها کمک بگیرند و با تبعیت از فرآینده‌های حاکم بر رسانه‌ها، پیام‌های خود را منتشر نمایند.

برای راه‌اندازی نهضتی فراگیر با هدف ارتقاء سوادتغذیه‌ در جامعه به منظور تعمیق و پایداری سلامت اجتماعی، لازم است دستگاه‌های اجرایی در حوزه سلامت با همکاری و تعامل سایر دستگاه‌های فرهنگی و با کسب پشتیبانی رسانه‌ها، آگاهی‌های عمومی را در خصوص رفتارها، نگرش‌ها و عادات پرخطر در حوزه غذا معرفی و تقبیح نمایند و از سوی دیگر با جایگزینی الگوهای مناسب جدید که می‌توانند با تکیه بر فرهنگ ایرانی، قدرت نفوذ بیشتری داشته باشند، نسل جدیدی از هنجارهای اجتماعی را احیاء نموده که در نهایت؛ امنیت، سلامت و توسعه پایدار را به جامعه ارمغان دهند.

برای رسیدن به این آرمان، هنوز دیر نیست...

در این شماره از فصلنامه «فرهنگ‌رسانه» نگاهی به موضوع تغذیه‌سالم و نقش رسانه‌ها در این امر مهم داشته‌ایم و سعی کرده‌ایم برای تنویر ذهن خوانندگان محترم، موضوع را از دیدگاه‌های مختلف مورد کندوکاو قرار دهیم. امید است تمامی صاحب‌نظران و کارشناسان ارجمند علوم ارتباطات درکنار پرداختن به مسائل عمومی دانش ارتباطات، نیم نگاهی عمیق‌تر به حیطه‌های کارکردگرایانه‌ای چون «تغذیه سالم» داشته و در این راه، راهبرد رسانه‌ای را چنان ترسیم و تبیین کرده که مؤید کارکرد صحیح و بیان‌گر رسالت رسانه‌ها باشد و زمینه برای ایفای نقشی مؤثرتر را فراهم نمایند. با کمال تأسف، عدم حضور فعال و تأثیرگذار دانش‌محوران علوم ارتباطات در عرصه‌ ترویج الگوهای مناسب غذایی و تغذیه سالم به نحو قابل ملاحظه‌ای مشهود است.

همراه بمانید... احمد پاکزاد

شنبه 9 آذر‌ماه سال 1387 ساعت 01:30 ب.ظ

فهرست مطالب سومین شماره فرهنگ رسانه

سومین شماره فصلنامه تخصصی، علمی و پژوهشی فرهنگ رسانه با موضوع «فرهنگ، رسانه و تغذیه سالم» منتشر شد. 

در این شماره می‌خوانید:

• تأمین یا تهدید سلامت جامعه-گفتگو با دکتر سید ضیاءالدین مظهری

• رسانه‏ مقصر نیست- گفتگو با دکتر علی گرانمایه‌پور

• مصرف‏کننده، باور می‏خواهد- گفتگو با مهندس محسن امینی

• هم تولیدکنترل می‏خواهد، هم تبلیغ- ابراهیم فاطمی

• تولید غذا، فرهنگ می‌خواهد- مهندس مرتضی سلطانی

• نقش پیام‌های بازرگانی در تغییر فرهنگ تغذیه- بهزاد وثیق

• نقد آثار رسانه بر سلامت اجتماعی- مهدیه علیزاده و محمود اطروشی

• ضعف در پژوهش، تناقض در گزارش- مریم دادخواه

• جامعه علمی با رسانه‌ها همکاری کند- مژگان دری

• مراقب زودباوران کوچک باشید- نگار احمد خان‌بیگی

• اندام‌های پوشالی، ایده‌آل‌های توخالی- فائزه خرم‌رودی

• فرهنگ اعتمادسازی وحفظ کیفیت محصول غذایی- سید بدرالدین احمدی

• اهداف برنامه‌های آموزش سلامت اجتماعی- کاملیا کامیاب

• آتش افاده، امان نمی‏دهد افاده‌پرست را- محمد علی پازوکی‌مهر

• استاندارد و نقش آن در تولید غذای سالم- مهدی امینی و آناهیتا راستگو

• آسیب‌های فرهنگی تبلیغات- فروزنده عظیمی

• طعم وقت زندگی- بهنام زنگی

• گونه‌شناسی فرهنگ سازمانی از‌دیدگاه «رابرت کوئین»- پریسا یزدی

• صحت در آمار، دقت در تحلیل

• مروری بر شماره‌های پیشین فرهنگ‌رسانه

• نهضتی برای جامعه سالم ‌- احمد پاکزاد
یکشنبه 3 آذر‌ماه سال 1387 ساعت 05:38 ب.ظ

آیا رسانه‌ها مقصرند؟

کارشناسان تغذیه معتقدند: «تبلیغ مواد غذایی باید از فیلتر سلامت عبور کند. زیرا عدم کنترل تبلیغات مواد غذایی توسط رسانه‌ها به ویژه در رسانه ملی، سبب تشدید مصرف مواد مضر سلامت و تحمیل زیان‌های اقتصادی و اجتماعی ناشی از آن به جامعه می‌شود.» ایشان دلیل اصلی بروز اختلال در تغذیه جامعه را در پیام‌های رسانه‌ای می‌دانند.

در عین حال کارشناسان امور رسانه‏ای هم معتقدند: «وزارت بهداشت از یک سو برای تمامی محصولات غذایی که در رسانه‏ها، تبلیغ می‏شوند؛ مجوز صادر می‌کند و از طرفی دیگر از سوی همین وزارتخانه شاهد انتشار اخباری مبنی برمضر بودن برخی از همان مواد غذایی هستیم.»

شماره سوم فصلنامه فرهنگ رسانه با موضوع «فرهنگ، رسانه و تغذیه سالم» منتشر شد...

با مطالبی از:

دکتر سید ضیاالدین مظهری

دکتر علی گرانمایه‌پور

مهندس مرتضی سلطانی

م‍ژگان دری

سید بدرالدین احمدی

و احمد پاکزاد

درصورت تمایل به دریافت نسخه‌ای از این شماره با نشانی الکترونیک mecreaders@yahoo.com  یا شماره تلفن88473664 تماس بگیرید.

1 2 3 4 5 6 >>